Ziekte van Alzheimer en andere soorten dementie
Afhankelijk van de oorzaak zijn verschillende soorten dementie te onderscheiden:
- De ziekte van Alzheimer
- Vasculaire dementie
- Lewy Body-dementie
- Parkinson dementie
- Overige vormen van dementie
1. De ziekte van Alzheimer
De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer.
60-70% van de dementerende mensen heeft de ziekte van Alzheimer. Deze
ziekte is een aandoening waarbij de cellen in bepaalde delen van de hersenen
niet meer functioneren. Meestal begint de ziekte na het 70e levensjaar.
In sommige gevallen openbaart de ziekte zich al op jongere leeftijd. Bij
patiënten die lijden aan de ziekte van Alzheimer is er sprake van
een geleidelijke achteruitgang. In eerste instantie zijn er alleen denk-
en geheugenstoornissen, na verloop van tijd worden de symptomen echter
erger. De ziekte van Alzheimer is nog niet te genezen. De achteruitgang
is hooguit te vertragen door de dementerende actief en in goede lichamelijke
conditie te houden. Er zijn ook geneesmiddelen op komst die de achteruitgang
helpen vertragen.
De belangrijkste risicofactor voor het krijgen van de ziekte van Alzheimer
is de leeftijd. Daarnaast is de kans ook iets verhoogd voor mensen die
een eerstegraads familielid hebben die de ziekte heeft.
Als de ziekte van Alzheimer bij meerdere familieleden voorkomt spreekt
men van een familiaire vorm. Familiair zegt overigens niets over de oorzaak:
het hoeft niet perse te betekenen dat erfelijke factoren een rol spelen.
Het kan ook zo zijn dat verschillende familieleden aan dezelfde omgevingsfactoren
zijn blootgesteld. Momenteel is men intensief op zoek naar de oorzaak
van de ziekte van Alzheimer. Steeds meer stukjes van de puzzel worden
gevonden, maar van veel is nog niet bekend hoe zij in elkaar passen en
welke invloed ze op elkaar uitoefenen.
2. Vasculaire dementie
De tweede veelvoorkomende vorm van dementie is vasculaire dementie.
Deze vorm komt in ongeveer 20% van de gevallen voor. Vasculaire dementie
wordt veroorzaakt door afsluiting van de bloedvaten in de hersenen. Hierdoor
krijgen de hersenen te weinig zuurstof waardoor ze beschadigd raken. Het
begin van vasculaire dementie is acuut, in tegenstelling tot de ziekte
van Alzheimer die eerder een sluipend begin kent.
Het plotselinge wegvallen van functies wijst dus op vasculaire dementie.
Het verloop van de ziekte heeft een nogal grillig karakter: telkens als
zich weer een infarctje voordoet, is een stapsgewijze verslechtering te
zien. Tussen de verslechteringen door is een zekere mate van stabiliteit
te zien. De patiënt blijft een tijdlang op hetzelfde niveau en lijkt
soms zelfs wat beter te worden. Patiënten met vasculaire dementie
zijn vaak mensen met een voorgeschiedenis van hypertensie (een te hoge
bloeddruk), diabetes(suikerziekte), hart- en vaataandoeningen en CVA's
(herseninfarcten).
3. Lewy Body-dementie
Lewy Body dementie is de tweede meest voorkomende vorm van dementie
na de ziekte van Alzheimer en komt in 15-25% van de gevallen voor. Het
is niet duidelijk wat de oorzaak is van deze vorm van dementie.
Het begint, met een enkele uitzondering, meestal tussen het 50e en 80e
levensjaar.
Evenals vasculaire dementie heeft Lewy Body dementie een wisselend beloop.
Naast symptomen die voorkomen bij de ziekte van Alzheimer, zoals geheugenstoornis
en spraakstoornis, bestaan er bij Lewy Body dementie ook aandachtstoornissen,
vertraging in denken en handelen en verminderde mentale flexibiliteit.
Bij ongeveer de helft van de patienten vormen psychiatrische symptomen
de eerste klachten van de ziekte. Vaak begint de ziekte met verwardheid
al dan niet met visuele hallucinaties en verandering van het gedrag. Fluctuaties
in zogenaamde cognitieve functies (zoals geheugen) en aandachtstoornis
staan op de voorgrond.
De vastgestelde stoornissen veroorzaken al in een vroeg stadium een beperking
van het sociaal en beroepsmatig functioneren.
4. Parkinson dementie
Voor een patient met de ziekte van Parkinson is het risico op
het ontwikkelen van dementie ruim tweemaal zo hoog als bij de gemiddelde
mens.
Parkinson dementie wordt gekenmerkt door een opvallende traagheid in denken
en handelen. Patienten hebben moeite met het terughalen van opgeslagen
informatie, hebben vaak stemmingsstoornissen en motorische problemen;
het beloop kan heel wisselend zijn.
5. Overige vormen van dementie
Tenslotte is het mogelijk dat de verschijnselen van de ziekte
veroorzaakt worden door een andere lichamelijke oorzaak, die niet in de
hersenen ligt. Voorbeelden zijn alcohol- of medicijnvergiftiging, vitaminegebrek,
long- en nieraandoeningen, verwaarloosde suikerziekte en andere. Men schat
dat ongeveer in de helft van deze gevallen genezing mogelijk is.